Janina Szczerska urodziła się w rodzinie inteligenckiej 22 października 1897 r. w Stryju, mieście położonym na południe od Lwowa, w byłym województwie stanisławowskim. Kształciła się w Prywatnym Gimnazjum Żeńskim w mieście rodzinnym. W latach pierwszej wojny światowej uczęszczała do polskiego gimnazjum w Wiedniu, a po odzyskaniu niepodległości studiowała na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.

Stopień magistra filologii klasycznej i polonistyki zdobyła w 1923 r. i rozpoczęła pracę nauczycielską w Państwowym Gimnazjum w Stryju, a w latach 1929-1939 pełniła obowiązki dyrektorki w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Królowej Jadwigi w Siedlcach.

Ciężko przeżyła klęskę ojczyzny w 1939 r. W trudnych latach okupacji hitlerowskiej oddała się bez reszty pracy konspiracyjnej, najpierw w Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej. Pracowała w nasłuchu we Lwowie, a później w Warszawie. Ta odpowiedzialna i niebezpieczna działalność wymagała dużej odwagi i energii, których nie zabrakło jej w czasie wypełniania patriotycznego obowiązku.

W maju 1943 r. zasłużona już i wytrwała konspiratorka została aresztowana w Chełmie i uwięziona w Zamku Lubelskim. Na rozprawie sądowej otrzymała wyrok śmierci; przewieziono ją do więzienia w Pińczowie nad Nidą.

W czerwcu 1944 r., w wyniku śmiałej i brawurowej akcji Armii Krajowej, została uwolniona wraz z trzystu innymi więźniami skazanymi również na śmierć. Z niezachwianym uporem przedostała się do Warszawy i znów działała w konspiracji.

Po wybuchu Powstania Warszawskiego ponownie ją aresztowano i osadzono w obozie koncentracyjnym Ravensbrück, położonym dwadzieścia kilometrów na południe od Neustrelitz. l maja 1945 r. obóz wyzwoliła Armia Radziecka. Janina Szczerska, mimo wycieńczenia, z grupą byłych więźniarek, wyruszyła pieszo do kraju. Po dziesięciu dniach wyczerpującego marszu, zatrzymała się w Stargardzie Szczecińskim, aby odpocząć i zorientować się w nowej sytuacji. Na jednym z budynków spostrzegła wywieszkę: Inspektorat Szkolny i Kuratorium. To było pierwsze wzruszające zetknięcie się z polską placówką na ziemi szczecińskiej...

Po serdecznej rozmowie z kuratorem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, Stanisławem Helsztyńskim, postanowiła: tu zostaję i tu będę uczyć. Decyzji tej nie żałowała.

Dla ratowania zdrowia musiała jednak wyjechać do Krakowa, ale wiedziała, że tu wróci, bo ziemie te czekają na nią.

Do Szczecina przyjechała 13 lipca 1945 r. z poleceniem zorganizowania pierwszej szkoły polskiej. Pierwszą noc spędziła w gmachu dzisiejszego Urzędu Wojewódzkiego.

Pewnego dnia wędrując po mieście zobaczyła częściowo wypalony, zdewastowany gmach przy al. Piastów 12, bez wahania podjęła decyzję. Tu będzie szkoła. Niezwłocznie rozpoczęła działanie. Na wieżyczce gmachu poleciła wywiesić uszytą wcześniej flagę narodową, przy wejściu ręcznie wypisany szyld: I Państwowe Gimnazjum i Liceum, a pod nim wywieszkę: Zapisy przyjmuje się od godziny 8-15.

Zorganizowane przez nią w odzyskanym Szczecinie I Gimnazjum i Liceum rozpoczęło uroczyście naukę 2 września 1945 r. Była to wzruszająca manifestacja: "Rota" Marii Konopnickiej... łzy radości... podpisanie i aktu erekcyjnego szkoły.

Naukę rozpoczęło czterdziestu uczniów. Pod doświadczonym okiem dyrektorki Janiny Szczerskiej w latach 1945-1951 oraz 1959-1966 liceum rozrastało się, podnosiło poziom nauczania i wychowania młodzieży. Było szkołą przodującą, dobrze zorganizowaną i zarządzaną.


Poza pracą w szkole działała społecznie. Była lubiana, ale także krytykowana za wysokie wymagania wobec nauczycieli i uczniów oraz elitaryzm. Konsekwentnie realizowała swoje zamierzenia, przekonana o słuszności tych poczynań. Zabiegała usilnie o pomoce naukowe, organizowała wystawy szkolne z geografii i historii, które budziły podziw zwiedzających (jak np. geograficzna ekspozycja mgr. Jerzego Brinkena).

Będąc osobą samotną, wszystkie siły i zdolności poświęcała społecznej sprawie.

Mimo swoich wielkich walorów, ze szkodą dla liceum, została odwołana w 1951 r. ze stanowiska dyrektorki na kilka lat.

Na emeryturę odeszła w 1966 r.

Janina Szczerska zmarła 10 lipca 1981 r.

W dowód uznania i wdzięczności byli uczniowie urządzili w Muzeum Miasta, w szczecińskim starym Ratuszu, ekspozycję, w której zgromadzili dokumenty i przedmioty związane z życiem i działalnością swojej dyrektorki i przełożonej. Byłe uczennice z dumą nazywają siebie "Szczerytkami".

w: www.sedina .pl

Józef Bohatkiewicz, Janina Szczerska. Przełożona "Szczerytek", [w:] Ku Słońcu 125. Księga z miasta umarłych, pod red. M. Czarnieckiego, Szczecin 1987.